Theo dự báo của Cty Volcafe Ltd, hậu quả hạn hán tại Brazil sẽ khiến thị trường cà phê thế giới niên vụ 2014-2015 rơi vào tình trạng cầu vượt xa cung. Cty ED&F Man Holdings Ltd. dự tính lượng cà phê thiếu hụt ước khoảng 5 triệu bao loại 60 kg.
Biểu đồ cà phê Robusta trên sàn giao dịch Liffe - London ngày 19/2/2014 cho thấy giá cà phê Robusta tiếp tục tăng mạnh lên 1.875 USD/tấn. Còn ở nước ta, cà phê nhân xô loại tốt tại các tỉnh Tây Nguyên đã đạt 39.300đồng/kg, mức cao nhất từ đầu niên vụ tới nay.
Ông Ama Thoan, chủ vườn cà phê rộng 2 ha ở xã Cư Kpô, huyện Krông Buk, cho biết: Giá cao nhưng bà con không ai còn cà phê bán nữa, vì hầu hết đã bán ngay từ đầu vụ để trang trải nợ nần, mua phân bón, dầu chạy máy tưới cho vụ tới. Cũng may năm nay thời tiết thuận lợi, mưa dứt muộn, vườn cà phê được “trẻ hóa” từ đầu năm trước bằng cách ghép chồi giống mới của gia đình ông chỉ cần tưới 2 đợt hoa đã nở rộ đồng loạt. Khả năng vụ tới sẽ đạt 5 tấn cà phê nhân/ha.
Tuy nhiên, với phần lớn diện tích cà phê già cỗi trong hàng trăm nghìn héc ta (ha) cà phê chưa được tái canh trên Tây Nguyên thì dù mưa thuận gió hòa, năng suất vẫn tiếp tục giảm. Theo Hiệp hội Cà phê ca cao Việt Nam, khoảng 1/3 trong tổng diện tích gần 600.000 ha cà phê trên cả nước ở độ tuổi trên dưới 25 năm chỉ còn cho sản lượng trung bình 1,5 tấn/ha.
Chi phí cần có cho mỗi ha tái canh khoảng 120 triệu đồng, tái canh xong phải chờ 3-4 năm sau mới thu hoạch được. Nên ít nhất trong vài năm tới, tổng sản lượng cà phê nước ta chỉ giảm chứ không tăng.
Cà phê tái canh năng suất cao.
Xây dựng và bảo vệ thương hiệu
Mỗi năm xuất khẩu cả triệu tấn cà phê hạt, thế nhưng tới nay trên cả nước chưa có mấy tỉnh thành chú ý đến việc đăng ký bảo hộ độc quyền chỉ dẫn địa lý cho thương hiệu cà phê bản địa.
Sau 2 năm đeo đuổi vụ khiếu nại xuyên quốc gia về việc một Cty chuyên mua bán cà phê tại Quảng Châu đăng ký bảo hộ độc quyền 2 nhãn hiệu cà phê mạo danh Buôn Ma Thuột, ngày 16/1/2014, Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột mới nhận được kết quả phán quyết từ Phòng Xét xử và Xem xét lại nhãn hiệu thuộc Bộ Công nghiệp và Thương mại Trung Quốc: 2 nhãn hiệu bị hủy bỏ với nhận định: Buôn Ma Thuột là một địa danh ở Việt Nam, chỉ một nơi quan trọng để trồng cà phê, đã được dùng để đăng ký bảo hộ độc quyền chỉ dẫn địa lý cho hàng hóa tại Việt Nam. Sản phẩm cà phê Buôn Ma Thuột đã có danh tiếng nhất định đối với công chúng Trung Quốc, vì vậy việc sử dụng độc quyền nhãn hiệu này cho sản phẩm cà phê của Cty TNHH Cà phê Buôn Ma Thuột Quảng Châu dễ gây nhầm lẫn về nguồn gốc sản phẩm hàng hóa.
Trò chuyện với Tiền Phong, ông Dương Thanh Tương- Chủ tịch Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột (HHCPBMT) ưu tư: Cty Cà phê Buôn Ma Thuột Quảng Châu được cơ quan chức năng Trung Quốc cấp bằng bảo hộ từ năm 2010. Cơ sở pháp lý của ta trong vụ này là từ tháng 10/2005, Cục Sở hữu trí tuệ thuộc Bộ KHCN Việt Nam đã cấp đăng bạ quốc gia công nhận bảo hộ độc quyền chỉ dẫn địa lý cà phê Buôn Ma Thuột cho tỉnh Đắk Lắk.
Theo luật pháp Trung Quốc, nếu không đồng ý với phán quyết này, Cty nọ vẫn có quyền khởi kiện tại Tòa án Trung gian sơ thẩm Bắc Kinh. HHCPBMT đã gửi hồ sơ yêu cầu đăng ký bảo hộ độc quyền chỉ dẫn địa lý cà phê Buôn Ma Thuột trên lãnh thổ Trung Quốc, nhưng cơ quan chức năng nước này không chấp thuận với lý do các bằng chứng đưa ra chưa đủ chứng tỏ chỉ dẫn địa lý này nổi tiếng rộng khắp đối với công chúng Trung Quốc.
Vụ này càng khiến chúng ta nhận thức rõ phải chủ động quảng bá thương hiệu cà phê của địa phương mình ra tất cả các nước chứ không thể tiếp tục thờ ơ với các “luật chơi” của WTO. Thời gian gần đây, tỉnh Đắk Lắk đã xúc tiến bảo hộ thương hiệu Cà phê Buôn Ma Thuột nhiều nơi nhưng mới nhận được sự đồng thuận từ 17 quốc gia và vùng lãnh thổ khối EU, cùng các nước Nga, Thái Lan, Đan Mạch. Một số nước khác như Singapore, Nhật, Trung Quốc còn buộc Việt Nam phải bổ sung thêm các tiêu chí về chất lượng và môi trường.
Cà phê quốc doanh: Phải khác trước!
Trong hàng trăm doanh nghiệp vốn nội mua bán cà phê hạt ở nước ta, trụ vững được tới giờ phút này chỉ còn lác đác vài đơn vị.
Lề lối quản lý xộc xệch, chèn ép người lao động, mất dân chủ, kinh doanh kém hiệu quả trong phần lớn các Cty cà phê quốc doanh đã làm dấy lên làn sóng khiếu nại, kiện cáo kéo dài từ năm này sang năm khác khiến sản xuất đình trệ, doanh nghiệp nợ nần thua lỗ, đời sống người lao động khó khăn. Sau khi báo Tiền Phong đăng loạt bài “Nước mắt công nhân cà phê”, Thanh tra Bộ NN&PTNT đã đi thực tế tới nhiều địa bàn, ghi nhận hàng trăm ý kiến khác nhau của các nhóm công nhân về cách khoán bất hợp lý, nhiều loại thuế phí chồng chéo, lối chỉ đạo áp đặt, trói buộc khả năng lao động sáng tạo của công nhân, đều là trồng cà phê nhưng mức sống công nhân ngày càng thua kém so với nông dân vì không được linh hoạt đầu tư thâm canh.
Trao đổi với Tiền Phong, ông Nguyễn Nam Hải, Tổng giám đốc Vinacafe cho biết hiện Tổng Cty chỉ còn quản lý 34 doanh nghiệp với diện tích cà phê khoảng 18.000 ha, rất nhỏ so với tổng diện tích cà phê 60 vạn ha của cả nước.
Sau khi báo Tiền Phong đăng loạt bài “Nước mắt công nhân cà phê”, Thanh tra Bộ NN&PTNT đã đi thực tế tới nhiều địa bàn, ghi nhận hàng trăm ý kiến khác nhau của các nhóm công nhân về cách khoán bất hợp lý, nhiều loại thuế phí chồng chéo, lối chỉ đạo áp đặt, trói buộc khả năng lao động sáng tạo của công nhân, đều là trồng cà phê nhưng mức sống công nhân ngày càng thua kém so với nông dân vì không được linh hoạt đầu tư thâm canh.
Tuy nhiên, các tồn đọng rất cần được giải quyết đồng bộ cả 3 mảng: Tái canh phần lớn diện tích cà phê già cỗi trong thực trạng thiếu tiền đầu tư, bằng cách kêu gọi “xã hội hóa việc tái canh”; Điều chỉnh công tác khoán- điểm nghẽn chính giữa người lao động với doanh nghiệp- bằng cách rà soát từng khâu để sửa chữa, khắc phục hoặc kiến nghị thay đổi; Tháo gỡ gánh nặng khó khăn tài chính, giải quyết cơ bản nợ xấu đồng thời với xử lý hàng loạt cán bộ sai phạm, giảm số đơn vị xuất nhập khẩu từ 7 đầu mối về 1 đầu mối duy nhất là Vinacafe Đà Lạt, tăng cường hoạt động giám sát, thanh tra.
Thực hiện yêu cầu của Chính phủ, ngành cà phê cần đẩy mạnh cổ phần hóa theo hướng nhà nước không nắm vai trò chi phối mà chỉ chú trọng chế biến, tìm thị trường xuất khẩu, chỉ dẫn định hướng cho nông dân. Cách bán lô cà phê cho công nhân sở hữu nếu đặt ra, cũng cần có chính sách hỗ trợ cho dân vay vốn để trả nợ dần.
Bắt công nhân cà phê phải tự đóng bảo hiểm
Ông Lê Thành, công nhân đội 6 từ năm 2006 đến nay có hợp đồng nhận khoán với Cty Cà phê Ia Sao II (xã Ia Sao, huyện Ia Grai, tỉnh Gia Lai) chăm sóc 1 ha cà phê. Tại bản hợp đồng có thời hạn 5 năm (2006-2010) thể hiện rõ, ngoài việc phải đóng sản lượng giao khoán 3.011 kg quả tươi/năm/ha thì công nhân còn phải đóng thêm 8 khoản khác với số tiền 800.000đ/năm. Trong khi Nhà nước đã có quy định rõ: quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợi được trích từ lợi nhuận sau thuế TNDN của doanh nghiệp để dùng cho công tác khen thưởng, khuyến khích lợi ích vật chất, phục vụ nhu cầu phúc lợi công cộng, cải thiện và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người lao động.
Đã thu sai nhiều khoản suốt thời gian dài với hợp đồng cũ, khi chuyển qua hợp đồng mới giai đoạn 2011-2016, Cty Ia Sao II còn thu dồn thành từng gói, lớn hơn, tới 75kg cà phê quả tươi/năm/ha cho quỹ phúc lợi. Thay vì đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH) cho người lao động theo quy định, Cty này lại bắt người lao động tự đóng tất. “Ví dụ mỗi tháng góp BHXH bằng 31,5% tiền lương, trong đó Cty phải đóng 22% còn người lao động 9,5% , nhưng Cty lại báo nợ và bắt ép công nhân phải nộp hết” - ông Thành cho biết.
H.T.N- Vạn Tiếp
Ông Ama Thoan, chủ vườn cà phê rộng 2 ha ở xã Cư Kpô, huyện Krông Buk, cho biết: Giá cao nhưng bà con không ai còn cà phê bán nữa, vì hầu hết đã bán ngay từ đầu vụ để trang trải nợ nần, mua phân bón, dầu chạy máy tưới cho vụ tới. Cũng may năm nay thời tiết thuận lợi, mưa dứt muộn, vườn cà phê được “trẻ hóa” từ đầu năm trước bằng cách ghép chồi giống mới của gia đình ông chỉ cần tưới 2 đợt hoa đã nở rộ đồng loạt. Khả năng vụ tới sẽ đạt 5 tấn cà phê nhân/ha.
Tuy nhiên, với phần lớn diện tích cà phê già cỗi trong hàng trăm nghìn héc ta (ha) cà phê chưa được tái canh trên Tây Nguyên thì dù mưa thuận gió hòa, năng suất vẫn tiếp tục giảm. Theo Hiệp hội Cà phê ca cao Việt Nam, khoảng 1/3 trong tổng diện tích gần 600.000 ha cà phê trên cả nước ở độ tuổi trên dưới 25 năm chỉ còn cho sản lượng trung bình 1,5 tấn/ha.
Chi phí cần có cho mỗi ha tái canh khoảng 120 triệu đồng, tái canh xong phải chờ 3-4 năm sau mới thu hoạch được. Nên ít nhất trong vài năm tới, tổng sản lượng cà phê nước ta chỉ giảm chứ không tăng.

Cà phê tái canh năng suất cao.
Xây dựng và bảo vệ thương hiệuMỗi năm xuất khẩu cả triệu tấn cà phê hạt, thế nhưng tới nay trên cả nước chưa có mấy tỉnh thành chú ý đến việc đăng ký bảo hộ độc quyền chỉ dẫn địa lý cho thương hiệu cà phê bản địa.
Sau 2 năm đeo đuổi vụ khiếu nại xuyên quốc gia về việc một Cty chuyên mua bán cà phê tại Quảng Châu đăng ký bảo hộ độc quyền 2 nhãn hiệu cà phê mạo danh Buôn Ma Thuột, ngày 16/1/2014, Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột mới nhận được kết quả phán quyết từ Phòng Xét xử và Xem xét lại nhãn hiệu thuộc Bộ Công nghiệp và Thương mại Trung Quốc: 2 nhãn hiệu bị hủy bỏ với nhận định: Buôn Ma Thuột là một địa danh ở Việt Nam, chỉ một nơi quan trọng để trồng cà phê, đã được dùng để đăng ký bảo hộ độc quyền chỉ dẫn địa lý cho hàng hóa tại Việt Nam. Sản phẩm cà phê Buôn Ma Thuột đã có danh tiếng nhất định đối với công chúng Trung Quốc, vì vậy việc sử dụng độc quyền nhãn hiệu này cho sản phẩm cà phê của Cty TNHH Cà phê Buôn Ma Thuột Quảng Châu dễ gây nhầm lẫn về nguồn gốc sản phẩm hàng hóa.
Trò chuyện với Tiền Phong, ông Dương Thanh Tương- Chủ tịch Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột (HHCPBMT) ưu tư: Cty Cà phê Buôn Ma Thuột Quảng Châu được cơ quan chức năng Trung Quốc cấp bằng bảo hộ từ năm 2010. Cơ sở pháp lý của ta trong vụ này là từ tháng 10/2005, Cục Sở hữu trí tuệ thuộc Bộ KHCN Việt Nam đã cấp đăng bạ quốc gia công nhận bảo hộ độc quyền chỉ dẫn địa lý cà phê Buôn Ma Thuột cho tỉnh Đắk Lắk.
Theo luật pháp Trung Quốc, nếu không đồng ý với phán quyết này, Cty nọ vẫn có quyền khởi kiện tại Tòa án Trung gian sơ thẩm Bắc Kinh. HHCPBMT đã gửi hồ sơ yêu cầu đăng ký bảo hộ độc quyền chỉ dẫn địa lý cà phê Buôn Ma Thuột trên lãnh thổ Trung Quốc, nhưng cơ quan chức năng nước này không chấp thuận với lý do các bằng chứng đưa ra chưa đủ chứng tỏ chỉ dẫn địa lý này nổi tiếng rộng khắp đối với công chúng Trung Quốc.
Vụ này càng khiến chúng ta nhận thức rõ phải chủ động quảng bá thương hiệu cà phê của địa phương mình ra tất cả các nước chứ không thể tiếp tục thờ ơ với các “luật chơi” của WTO. Thời gian gần đây, tỉnh Đắk Lắk đã xúc tiến bảo hộ thương hiệu Cà phê Buôn Ma Thuột nhiều nơi nhưng mới nhận được sự đồng thuận từ 17 quốc gia và vùng lãnh thổ khối EU, cùng các nước Nga, Thái Lan, Đan Mạch. Một số nước khác như Singapore, Nhật, Trung Quốc còn buộc Việt Nam phải bổ sung thêm các tiêu chí về chất lượng và môi trường.
Cà phê quốc doanh: Phải khác trước!
Trong hàng trăm doanh nghiệp vốn nội mua bán cà phê hạt ở nước ta, trụ vững được tới giờ phút này chỉ còn lác đác vài đơn vị.
Lề lối quản lý xộc xệch, chèn ép người lao động, mất dân chủ, kinh doanh kém hiệu quả trong phần lớn các Cty cà phê quốc doanh đã làm dấy lên làn sóng khiếu nại, kiện cáo kéo dài từ năm này sang năm khác khiến sản xuất đình trệ, doanh nghiệp nợ nần thua lỗ, đời sống người lao động khó khăn. Sau khi báo Tiền Phong đăng loạt bài “Nước mắt công nhân cà phê”, Thanh tra Bộ NN&PTNT đã đi thực tế tới nhiều địa bàn, ghi nhận hàng trăm ý kiến khác nhau của các nhóm công nhân về cách khoán bất hợp lý, nhiều loại thuế phí chồng chéo, lối chỉ đạo áp đặt, trói buộc khả năng lao động sáng tạo của công nhân, đều là trồng cà phê nhưng mức sống công nhân ngày càng thua kém so với nông dân vì không được linh hoạt đầu tư thâm canh.
Trao đổi với Tiền Phong, ông Nguyễn Nam Hải, Tổng giám đốc Vinacafe cho biết hiện Tổng Cty chỉ còn quản lý 34 doanh nghiệp với diện tích cà phê khoảng 18.000 ha, rất nhỏ so với tổng diện tích cà phê 60 vạn ha của cả nước.
| Sau khi báo Tiền Phong đăng loạt bài “Nước mắt công nhân cà phê”, Thanh tra Bộ NN&PTNT đã đi thực tế tới nhiều địa bàn, ghi nhận hàng trăm ý kiến khác nhau của các nhóm công nhân về cách khoán bất hợp lý, nhiều loại thuế phí chồng chéo, lối chỉ đạo áp đặt, trói buộc khả năng lao động sáng tạo của công nhân, đều là trồng cà phê nhưng mức sống công nhân ngày càng thua kém so với nông dân vì không được linh hoạt đầu tư thâm canh. |
Thực hiện yêu cầu của Chính phủ, ngành cà phê cần đẩy mạnh cổ phần hóa theo hướng nhà nước không nắm vai trò chi phối mà chỉ chú trọng chế biến, tìm thị trường xuất khẩu, chỉ dẫn định hướng cho nông dân. Cách bán lô cà phê cho công nhân sở hữu nếu đặt ra, cũng cần có chính sách hỗ trợ cho dân vay vốn để trả nợ dần.
| Bắt công nhân cà phê phải tự đóng bảo hiểm Ông Lê Thành, công nhân đội 6 từ năm 2006 đến nay có hợp đồng nhận khoán với Cty Cà phê Ia Sao II (xã Ia Sao, huyện Ia Grai, tỉnh Gia Lai) chăm sóc 1 ha cà phê. Tại bản hợp đồng có thời hạn 5 năm (2006-2010) thể hiện rõ, ngoài việc phải đóng sản lượng giao khoán 3.011 kg quả tươi/năm/ha thì công nhân còn phải đóng thêm 8 khoản khác với số tiền 800.000đ/năm. Trong khi Nhà nước đã có quy định rõ: quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợi được trích từ lợi nhuận sau thuế TNDN của doanh nghiệp để dùng cho công tác khen thưởng, khuyến khích lợi ích vật chất, phục vụ nhu cầu phúc lợi công cộng, cải thiện và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người lao động. Đã thu sai nhiều khoản suốt thời gian dài với hợp đồng cũ, khi chuyển qua hợp đồng mới giai đoạn 2011-2016, Cty Ia Sao II còn thu dồn thành từng gói, lớn hơn, tới 75kg cà phê quả tươi/năm/ha cho quỹ phúc lợi. Thay vì đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH) cho người lao động theo quy định, Cty này lại bắt người lao động tự đóng tất. “Ví dụ mỗi tháng góp BHXH bằng 31,5% tiền lương, trong đó Cty phải đóng 22% còn người lao động 9,5% , nhưng Cty lại báo nợ và bắt ép công nhân phải nộp hết” - ông Thành cho biết.
H.T.N- Vạn Tiếp
|
Sự xuất hiện của thương hiệu cà phê Starbucks (Mỹ) tại Việt Nam cho thấy sự hấp dẫn cũng như cuộc cạnh tranh không khoan nhượng của mô hình cà phê chuỗi tại thị trường nội địa.
Nỗ lực đối trọng
Lần đầu tiên, khách đến cà phê Trung Nguyên tại ngã ba Bùi Thị Xuân -
Cách Mạng Tháng 8 (TP.HCM) phải xếp hàng gọi thức uống, trả tiền, nhận
một mẩu gỗ ghi số thứ tự rồi ngồi chờ nhân viên mang đến phục vụ tại
bàn. Cách làm này na ná với hình thức “tự phục vụ” của những thương hiệu
cà phê nước ngoài tại VN hiện nay. Theo tiết lộ của đại diện kinh doanh
chuỗi tiệm cà phê Trung Nguyên, đây là mô hình bán phục vụ (semi -
service), giúp tiết kiệm thời gian cho khách nhưng vẫn giữ được việc
phục vụ chu đáo tại bàn. “Theo định hướng, chuỗi tiệm cà phê Trung
Nguyên (khoảng 100 tiệm) theo mô hình truyền thống là phục vụ tại bàn sẽ
dần dần được chuyển sang mô hình bán phục vụ này nhằm gia tăng tính
tiện lợi cho khách” - vị này chia sẻ.
Phía Trung Nguyên cũng cho biết chuỗi tiệm cà phê được phát triển
theo mô hình nhượng quyền thương mại sẽ sớm đạt 1.200 điểm trong tương
lai gần để phục vụ thị trường nội địa và quốc tế, đặc biệt ở thị trường
Mỹ theo mô hình mang đi (take away).
Giữa năm 2013, chuỗi cà phê Highlands Coffee cũng công bố chiến lược
thay đổi nhận diện thương hiệu mới và chính sách về giá cạnh tranh hơn.
Từ việc phát triển thương hiệu cà phê theo gu "tây" hơn 1 thập niên
trước, thực đơn của Highlands Coffee nay đã thay đổi với nhiều thức uống
đặc trưng của Việt Nam hơn. Tại lễ khai trương tiệm Highlands ở Dimond
Plaza vào tháng 7.2013, ông David Thái, Tổng giám đốc Công ty VTI (cổ
đông lớn nhất của thương hiệu cà phê Highlands, sau Jollibee của
Indonesia) cho rằng, về bản chất, Highlands vẫn là thương hiệu Việt Nam
cho người Việt, nhưng sẽ thu hút tất cả những vị khách nước ngoài yêu
thích cà phê và món bánh mì Việt Nam đặc trưng.
Ra sau nhưng mở rộng khá nhanh là chuỗi 15 tiệm cà phê mang đi của
Passio đang được giới tiêu dùng trẻ chú ý. Người sáng lập thương hiệu cà
phê mang đi Passio, ông Đoàn Đình Hoàng, cho biết diện tích quán nhỏ
dưới 20 m2, tập trung bán hàng “to go” bởi Passio mang lại sự thoải mái
cho những vị khách bận rộn chứ không mang lại chỗ ngồi thoải mái được.
Có thể thấy, mô hình cà phê chuỗi của các thương hiệu trong nước đang
nỗ lực hết sức để làm đối trọng với các ông lớn trong làng cà phê thế
giới đã có mặt tại VN như Starbucks (Mỹ), Gloria Jean’s Coffee (Úc),
Coffee Bean & Tea (Mỹ), Illy (Ý), Dunkin’ Donuts (Mỹ)...
![]() Ảnh: Khả Hòa |
Cạnh tranh bằng bản sắc
Ông Đoàn Đình Hoàng nhận định: Nguy hiểm của các nhà kinh doanh
chuỗi cà phê Việt là nhìn sai động cơ dịch chuyển của thị trường. Với
người Việt sành cà phê, yêu mùi vị của ly cà phê pha phin Việt robusta
trước đây, thì khó mà thay đổi để chọn ly cà phê Tây nhạt nhạt được. Nếu
có thay đổi, đó chỉ là sự thử nghiệm vì tò mò hoặc đổi khẩu vị, nhưng
để thích ứng, vài chục năm nữa chưa chắc thành công.
Các chuyên gia văn hóa cũng cho rằng, thói quen thích tự tạo ra sản
phẩm do chính mình làm nên như tự nấu nước pha một tách cà phê và tự gia
giảm lượng đường theo sở thích của người Việt đang được Trung Nguyên
khai thác và thành công với các tiệm cà phê rang xay, các ly cà phê được
định số bằng những tên gọi “sáng tạo”, “ý tưởng”. Đại diện của cà phê
Trung Nguyên cũng không ngần ngại cho rằng, đây là cuộc chiến thực sự và
toàn diện trước những đối thủ mạnh hơn về tài lực, danh tiếng, doanh
nghiệp nội cần vận dụng tính sáng tạo để bù lại các khiếm khuyết tạm
thời.
![]() Ảnh: Diệp Đức Minh |
Đại diện Highlands trong công bố nhận diện thương hiệu cũng nhấn mạnh
việc quay về gu cà phê truyền thống. Trong một chia sẻ với báo giới về
việc tham gia thị trường cà phê chuỗi của các ông lớn đến từ Mỹ, ông
Đặng Lê Nguyên Vũ, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Trung Nguyên cho rằng, thay vì
bận tâm doanh nghiệp ngoại nào sẽ gia nhập thị trường, các doanh nghiệp
cà phê trong nước cần tập trung xây dựng bản sắc và hành động, đề xuất
chiến lược ngành cà phê quốc gia.
Nhìn lại thị trường cà phê chuỗi hiện nay, Gloria Jean’s Coffee tuy
vào VN gần 8 năm, song độ phủ sóng và hoạt động của chuỗi tiệm này cho
đến nay khá yên ắng so với dự báo sớm bùng nổ khi mới vào. Thương hiệu
gây đình đám nhất trong thời gian qua là Starbucks với chiến lược giá
cao, sau tiệm đầu tiên mở bên hông khách sạn New World, TP.HCM khá rầm
rộ, hai cửa tiệm tiếp theo đó cũng tại TP.HCM lại khá trầm lắng. Coffee
Bean vẫn đang miệt mài trong chiến lược mở rộng quy mô và Dunkin’ Donuts
cũng chọn xu hướng này cùng với chiến lược giá mềm hơn so với các
thương hiệu cà phê ngoại... Nhưng với định hướng cạnh tranh bằng bản sắc
văn hóa riêng, các thương hiệu nội đang khẳng định vị thế của mình
trong cuộc chiến này.
Cà phê hồn Việt Nam, da… Brazil!
Chủ Nhật, ngày 09/02/2014 08:05 AM (GMT+7)
Những ngày giáp tết, làng cà phê Việt Nam liên tiếp nhận được nhiều thông tin tốt lành.
Nhiều tờ báo trong nước loan tin
Việt Nam giữ vị trí á quân trong xuất khẩu cà phê ra thế giới, chỉ sau
Brazil. Còn kênh truyền hình BBC của Anh thì làm hẳn một phóng sự về cà
phê Việt Nam. BBC cho biết lượng cà phê tiêu thụ tại Anh có nguồn gốc
từ Việt Nam và đang đứng đầu thị trường này.
Tuy nhiên, chúng ta đừng vội mừng vì đằng sau những thông tin kia là
một sự thật còn đắng hơn cả cà phê. Đó là khi tiêu thụ tại Anh thì cà
phê Việt Nam đã được pha chế qua bàn tay của các nhà sản xuất Brazil.
Nghĩa là nó đã khoác một cái vỏ bọc là cà phê Brazil và hầu hết người
uống cà phê ở Anh vẫn tin đó là cà phê Brazil. Đoàn làm phim của BBC đã
đến tận các vườn cà phê ở Việt Nam, gặp gỡ nông dân, chuyên gia. Những
hình ảnh tương phản được đặt cạnh nhau đã nói lên tất cả sự cay đắng
này. Một bên là những người nông dân lam lũ trên rẫy cà phê, nhặt từng
hạt cà phê bán với giá rẻ như bèo, chưa chắc đã đủ mua gạo ăn qua ngày.
Một bên là “ông vua cà phê” Đặng Lê Nguyên Vũ khoe có 10 chiếc Ferrari,
năm chiếc Bentley và tuyên bố là sẽ mua trực thăng…
Trước những số liệu về xuất khẩu và những thông tin mà BBC đưa ra,
chúng ta không còn nghi ngờ gì về chất lượng của cà phê Việt Nam nữa.
Thế tại sao chúng ta vẫn cứ phải tủi hờn chấp nhận phận áo gấm đi đêm?
Tại sao danh tiếng cà phê Việt Nam không được thế giới biết đến? Câu trả
lời nằm ở việc chúng ta quảng bá, xúc tiến thương mại quá tệ. Giới
doanh nhân thì chỉ lo “chém gió”, còn các cơ quan nhà nước thì ngồi
không.
Đầu năm 2013, Đặng Lê Nguyên Vũ từng tuyên bố đánh bật Starbuck ngay tại sân nhà. Thế nhưng đến giờ này ai đánh ai thì đã quá rõ. “Ông vua” này cũng từng tuyên bố sẽ tấn công thị trường cà phê Mỹ nhưng rốt cuộc chẳng làm được gì. Trái lại một gương mặt mới toanh là Phạm Đình Nguyên chẳng nói chẳng rằng mà đưa được thương hiệu cà phê Phildeli của Việt Nam đến Mỹ một cách ngoạn mục!
Đầu năm 2013, Đặng Lê Nguyên Vũ từng tuyên bố đánh bật Starbuck ngay tại sân nhà. Thế nhưng đến giờ này ai đánh ai thì đã quá rõ. “Ông vua” này cũng từng tuyên bố sẽ tấn công thị trường cà phê Mỹ nhưng rốt cuộc chẳng làm được gì. Trái lại một gương mặt mới toanh là Phạm Đình Nguyên chẳng nói chẳng rằng mà đưa được thương hiệu cà phê Phildeli của Việt Nam đến Mỹ một cách ngoạn mục!
Xem xong đoạn phim này, không biết tham tán thương mại, Trung tâm xúc
tiến thương mại của Bộ Công Thương có buồn không chứ kiều bào và người
dân ta thì buồn rười rượi. Mới đây trong lần trò chuyện với một nhân vật
từ Mỹ về, chúng tôi được vị này cho biết tại New York, Bộ Công Thương
của ta có đặt Trung tâm Xúc tiến thương mại. Thế nhưng trung tâm này hầu
như chẳng làm được gì. Họ chỉ mở được mỗi cái showroom trưng bày vài ba
sản phẩm mây, tre, lá, hàng thủ công mỹ nghệ!
Còn tại Anh, một nhà báo từng có dịp đến xem hội chợ Việt Nam tại
London bức xúc, với danh nghĩa của cả một quốc gia mà người ta tổ chức
một hội chợ nghèo nàn hệt như những gian hàng lô tô, xóc đĩa ở các vùng
quê Việt Nam! Nói đâu xa, mới tháng 3 năm rồi, tại một hội chợ du lịch ở
Đức, Tổng cục Du lịch Việt Nam còn treo luôn một bức ảnh quảng bá
“giùm” cho du lịch Trung Quốc!
Cứ quảng bá, xúc tiến kiểu này thì cà phê Việt Nam âm thầm tôn vinh cho cà phê Brazil âu cũng là điều dễ hiểu!
Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp dịch vụ công bằng Ea Kiết (xã Ea Kiết, H.Cư Mgar, Đắk Lắk) là một trong số HTX hiếm hoi trong ngành cà phê thu hút người nông dân trồng cà phê theo tiêu chí “thương mại công bằng” đem lại hiệu quả cao.
![]() Hệ thống chế biến cà phê quả tươi hiện đại của HTX Ea Kiết - Ảnh: T.N.Q |
Năm 2008, Tổ liên kết thương mại công bằng Ea Kiết được hình thành,
tập hợp những nông dân cùng tham gia sản xuất cà phê bền vững. Đến năm
2011, tổ liên kết được “nâng cấp” thành HTX Nông nghiệp dịch vụ công
bằng Ea Kiết. Xã viên sản xuất cà phê phải đáp ứng các tiêu chí chất
lượng, thực hành nông nghiệp tốt, thân thiện môi trường; quy trình chăm
sóc, thu hoạch cà phê tuân thủ nghiêm ngặt theo chương trình cà phê bền
vững. Nhờ đó, sản phẩm cà phê nhân của HTX được cấp chứng nhận “thương
mại công bằng” (Fairtrade) của Tổ chức Quốc tế về dán nhãn thương mại
công bằng (FLO). Chủ nhiệm HTX Nguyễn Văn Phúc chia sẻ: “Tiêu chí công
bằng được thực hiện theo hướng trả giá xứng đáng với chất lượng sản
phẩm. HTX có định mức thưởng 250 đồng/kg cà phê quả tươi thu hái chín
trên 90%; từ 80 - 90% thì thưởng 200 đồng/kg; nhờ đó tình trạng hái xanh
gần như không còn, cà phê nhân chất lượng cao tăng lên rõ rệt”. Ông
Phúc cũng cho biết từ niên vụ 2011 - 2012, giá bán cà phê có chứng nhận
Fairtrade của HTX Ea Kiết cao hơn 2,2 - 2,5 triệu đồng/tấn so với giá
thị trường; bình quân mỗi hộ xã viên thu nhập tăng thêm từ 15 - 20 triệu
đồng/năm. Niên vụ 2013 - 2014, xã viên bán cà phê cao hơn giá thị
trường từ 4 - 4,5 triệu đồng/tấn. Quỹ phúc lợi của HTX thu được từ dịch
vụ chế biến, kinh doanh cà phê Fairtrade từ 3,6 - 4 tỉ đồng/năm.
Đồng hành cùng các xã viên Ea Kiết là Công ty TNHH Dakman Việt Nam,
đóng vai trò cầu nối để Quỹ thách thức Việt Nam tài trợ hơn một nửa giá
trị hệ thống thiết bị chế biến cà phê quả tươi của HTX Ea Kiết.
http://www.coffeecrossroads.com/coffee-101
http://www.coffeecrossroads.com/coffee-101
Cà phê tạo bọt bằng hóa chất sản xuất xà phòng

(Ảnh: Sỹ Tuyên/Vietnam+)
Ông Nirukt Sapru, Tổng Giám đốc Ngân hàng Standard Chartered (chi nhánh Việt Nam) cho biết gói tín dụng thương mại trên nhằm hỗ trợ doanh nghiệp có thêm động lực trong hoạt động kinh doanh và xuất khẩu mặt hàng càphê.
Ngoài ra, thỏa thuận này cũng thể hiện năng lực kinh doanh và sự hợp tác giữa Công ty Tín Nghĩa và Ngân hàng Standard Chartered trong lĩnh vực tài trợ thương mại.
Ông Douglas Anthony Barners, Tổng Lãnh sự Vương quốc Anh tại Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, việc ký kết thoả thuận tài trợ thương mại giữa Công ty Tín Nghĩa và Ngân hàng Standard Chartered nhằm góp phần làm sâu sắc hơn mối quan hệ hợp tác giữa hai doanh nghiệp và nhân dân hai nước Việt-Anh.
Tổng Công ty Tín Nghĩa cho biết, hiện nay Tín Nghĩa được xếp vào một trong ba doanh nghiệp xuất khẩu càphê lớn nhất cả nước.
Những năm gần đây, trung bình Tín Nghĩa xuất khoảng 100.000 tấn càphê nhân mỗi năm, với kim ngạch trên 200 triệu USD.
Ngoài thu mua nguồn càphê từ thị trường trong nước, hiện Tín Nghĩa đã đầu tư trồng càphê Arabica tại Lào với diện tích gần 1.000ha.
Hiện nay Tín Nghĩa cũng đang có kế hoạch mở rộng diện tích trồng càphê tại Lào lên 3.000ha và sẽ xây dựng nhà máy chế biến theo công nghệ chế biến ướt./.
22 triệu USD hỗ trợ doanh nghiệp Việt sản xuất càphê
Ngày 10/4, Ngân hàng Standard Chartered (Vương quốc Anh) và Tổng Công ty Tín Nghĩa (Đồng Nai) đã ký kết thỏa thuận tài trợ thương mại 22 triệu USD dành cho Tổng Công ty Tín Nghĩa nhằm hỗ trợ doanh nghiệp này phát triển hoạt động sản xuất và xuất khẩu càphê.

(Ảnh: Sỹ Tuyên/Vietnam+)
Ông Nirukt Sapru, Tổng Giám đốc Ngân hàng Standard Chartered (chi nhánh Việt Nam) cho biết gói tín dụng thương mại trên nhằm hỗ trợ doanh nghiệp có thêm động lực trong hoạt động kinh doanh và xuất khẩu mặt hàng càphê.
Ngoài ra, thỏa thuận này cũng thể hiện năng lực kinh doanh và sự hợp tác giữa Công ty Tín Nghĩa và Ngân hàng Standard Chartered trong lĩnh vực tài trợ thương mại.
Ông Douglas Anthony Barners, Tổng Lãnh sự Vương quốc Anh tại Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, việc ký kết thoả thuận tài trợ thương mại giữa Công ty Tín Nghĩa và Ngân hàng Standard Chartered nhằm góp phần làm sâu sắc hơn mối quan hệ hợp tác giữa hai doanh nghiệp và nhân dân hai nước Việt-Anh.
Tổng Công ty Tín Nghĩa cho biết, hiện nay Tín Nghĩa được xếp vào một trong ba doanh nghiệp xuất khẩu càphê lớn nhất cả nước.
Những năm gần đây, trung bình Tín Nghĩa xuất khoảng 100.000 tấn càphê nhân mỗi năm, với kim ngạch trên 200 triệu USD.
Ngoài thu mua nguồn càphê từ thị trường trong nước, hiện Tín Nghĩa đã đầu tư trồng càphê Arabica tại Lào với diện tích gần 1.000ha.
Hiện nay Tín Nghĩa cũng đang có kế hoạch mở rộng diện tích trồng càphê tại Lào lên 3.000ha và sẽ xây dựng nhà máy chế biến theo công nghệ chế biến ướt./.



Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét